Speaker: Prof. Mike Parker Pearson
For 12,000 years North Pembrokeshire has been a special place for people to live. Hunter-gatherers were replaced by farmers 6,000 years ago whose descendants built the cromlechs and quarried the bluestones used to build Stonehenge.
From 4,000 years ago, bronze-users built earthen monuments, and then built defended settlements which later came to dominate the Preseli landscape until the Romans came. In just the last decade, startling discoveries by archaeologists, working with geneticists and other scientists, have revolutionised our understanding of these prehistoric people, their way of life and their remarkable achievements.
* * *
Siaradwr: Prof. Mike Parker Pearson
Am 12 mil o flynyddoedd mae Gogledd Sir Benfro wedi bod yn lle arbennig i bobl fyw ynddo. Cafodd helwyr-gasglwyr eu disodli gan ffermwyr 6,000 o flynyddoedd yn ôl, a'u disgynyddion a adeiladodd y cromlechi a chwarelu'r cerrig glas a ddefnyddiwyd i adeiladu Côr y Cewri.
O 4,000 o flynyddoedd yn ôl, adeiladodd defnyddwyr efydd henebion pridd, ac yna adeiladwyd aneddiadau amddiffynedig a ddaeth yn ddiweddarach i ddominyddu tirwedd y Preseli nes i'r Rhufeiniaid ddod. Yn ystod y degawd diwethaf yn unig, cafwyd darganfyddiadau syfrdanol gan archaeolegwyr. Mae eu gwaith gyda genetegwyr a gwyddonwyr eraill wedi chwyldroi ein dealltwriaeth o'r bobl gynhanesyddol hyn, eu ffordd o fyw a'u cyflawniadau rhyfeddol.
